van ter apel tot ten boer – etappe 2

KrewerdDe tweede etappe van onze excursie op de Dag van de Nederlandse Kerkgeschiedenis (zie vorige blogpost) voerde ons dwars door het Groninger land naar de wierde van Krewerd (ik schrijf nu Groninger en niet Groningse omdat ik in het laatste nummer van het Tijdschrift voor Nederlandse Kerkgeschiedenis las dat “Groninger Groningser” is).

Krewerd is een vlek (klinkt wat aardiger dan gehucht) onder de rook van Appingedam. Maar klein als het is, herbergt het een van de grootste schatten van orgelbouwkunst van ons land en misschien wel van heel Europa: in de Krewerdse (of is het Krewerder?) Mariakerk bevindt zich het op een na oudste nog bespeelbare orgel van Nederland. Een van de bijzonderheden ervan is dat het op het doksaal is gebouwd, een op zichzelf al zeer zeldzaam bouwelement in kerken vandaag de dag. Mariakerk Krewerd - interieur met doksaal en orgel

De foto hiernaast laat het interieur zien, waarbij naast het doksaal en het orgel (achter het doksaal bevindt zich het koor van de kerk) de bijzondere lampen in Jugendstil opvallen.

Hier kregen we, na opnieuw een pakkende uitleg van Justin Kroesen te hebben gekregen, een referaat te horen van dr. Jan R. Luth, universitair docent liturgiewetenschap (specialisatie hymnologie) aan de Rijksuniversiteit Groningen. Een pakkend verhaal over oude orgels en hun geschiedenis, en in het bijzonder de geschiedenis van het Krewerder orgel uit 1531.

Hoogtepunt van dit bezoek was het korte orgelconcert dat Jan Luth daarna ten gehore bracht. Dat concert had voor mijzelf en Gert van Klinken nog een mooi lijntje naar de kerkenraadsacta van de Nederlandse vluchtelingenkerk in Londen (1569-1585), aan de uitgave waarvan hij en ik in Kampen zo vlijtig hebben meegewerkt, ruim 20 jaar geleden. Maar eerst het concertprogramma gespeeld door Jan R. Luth:

1. Uit: Winsumer Orgeltabulatuur (14e/15e eeuw)
– Patrem factorem (deel van het credo)
– Sanctus
– Frisicum

2. Uit: Pierre Attaignant (1494-1551/1552) Quatorze Gaillardes, neuf Pavanes, sept Branles et deux Basse Dances (1531 – NB het bouwjaar van het orgel)
– Twee Branles (5, 13)
– Drie Gaillardes (17, 20, 21)

3. Uit: Susanne van Soldt-manuscript, Londen 1591
– Psalm 23, Myn God Voet mij als myn Herder ghepresen
– Psalm 80, Ghij Herder Israels Wylt Hooren, den 80 sallem
– Psalm 130, Wt de diepte o Heere, 130 sallem

4. Jan Pieterszoon Sweelinck (1563-1621)
– Allein Gott in der Höh sei Ehr (4 variaties)

De stukken uit de/het Winsumer Orgeltabulatuur konden mij niet heel erg bekoren, maar van de rest heb ik zeer genoten. Aan de titels van de psalmen is te zien dat Susanne van Soldt ze kende in de berijming van Datheen. Die berijming, die op de eerste paasdag 1571 in de Londense vluchtelingenkerk was ingevoerd, had daarvoor veel stof doen opwaaien in de gemeente. Verscheidene gemeenteleden hadden namelijk veel geld geïnvesteerd om psalmboeken te laten drukken in de berijming van Jan Uutenhove, ooit lid en ouderling van de Londense gemeente.
Let ook even op Susanne’s spelling van het woord “psalm”, die veel zegt over haar uitspraak en die van haar “Nederlandse” landgenoten.

Na het concert konden we nog kort het orgel en de kerk bekijken, waarna we weer in de bus werden geladen en richting Ten Boer vertrokken. Daarover een volgende keer meer.

Goede groet, Jominee

Advertenties

One thought on “van ter apel tot ten boer – etappe 2

  1. Klopt! Wij zeggen: Grunneger en spreken de Grunneger Toal! En ’t is inderdaad Krewerder Mariakerk, omdat het verwijst naar Krewerd en niet naar de Mariakerk! 🙂 Leuk, dat sallem van psallem. En nu natuurlijk heel benieuwd hoe je de kerk van Ten Boer vond! Is in mijn ogen ook een juweel. Maar ik ben natuurlijk bevooroordeeld.

Geef je reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s